منظور از اعاده حیثیت چیست؟

«اعاده حیثیت» به این معناست که اگر فردی به اتهام جرمی مورد تعقیب قرار گیرد، محاکمه شود و در نهایت بی‌گناهی او ثابت شود، یا پس از تحمل مجازات و گذشت مدت‌زمان قانونی، آثار منفی سابقه کیفری‌اش پاک یا کم‌رنگ شود، قانون این حق را به او می‌دهد تا برای پاک کردن لکه از آبروی خود و جبران لطمه‌های واردشده اقدام کند.
برای اینکه ابعاد این نهاد حقوقی کاملاً روشن شود، جزئیات آن از دو زاویه (هم فردی که متهم بوده و هم شاکی یا جامعه) به شرح زیر است:
۱. اگر در جایگاه «فرد تبرئه‌شده یا محکوم سابق» هستید:

* شرایط اعاده حیثیت
اعاده حیثیت معمولاً در دو حالت کلی مطرح می‌شود:
در صورت برائت (بی‌گناهی): اگر کسی با شکایتِ نادرستِ دیگری متهم به جرمی شود، بازداشت یا محاکمه گردد و در نهایت دادگاه حکم قطعی برائت (بی‌گناهی) او را صادر کند، او می‌تواند از دادگاه بخواهد که به جرمِ «افترا، نشر اکاذیب یا تشویش اذهان عمومی» علیه شاکیِ بی‌مبنا شکایت کند و حیثیت ازدسته‌رفته خود را بازگرداند.
پس از تحمل مجازات (رفع آثار سابقه کیفری): اگر فردی محکومیت کیفری مؤثر داشته باشد، پس از تحمل مجازات و گذشت مدت‌زمان مشخصی (که بسته به نوع مجازات در قانون تعیین شده است)، سابقه کیفری مؤثر او از گواهی عدم سوءپیشینه پاک می‌شود که به این فرایند نیز بازگشت حقوق اجتماعی و اعاده حیثیت می‌گویند .
۲. اگر در جایگاه «شاکی یا مدعی» هستید:

* ریسک اتهامات بی‌اساس
افرادی که بدون مدرک مستند اقدام به طرح شکایت کیفری علیه دیگران می‌کنند باید بدانند:
مسئولیت قانونی شکایت واهی: اگر شاکی نتواند اتهام خود را در دادگاه ثابت کند و حکم برائت متهم صادر شود، متهم می‌تواند به جرم افترا (نسبت دادن ناروای جرم) از شاکی شکایت کند که این موضوع می‌تواند برای شاکیِ بی‌مدرک تبعات قانونی و جریمه به همراه داشته باشد